Heeft mijn partner narcistische trekken? Of zijn jullie elkaar onderweg kwijtgeraakt?

In dit artikel:

Relatietherapeut Saskia Karels hoort steeds vaker dat mensen hun partner een narcist noemen omdat die hen niet ziet, weinig begrip toont of boos en afstandelijk reageert. Hoewel manipulatie, controle, kleinering en psychische of fysieke mishandeling serieus moeten worden genomen, kun je op basis van enkele gedragingen niet zelf vaststellen dat iemand een narcistische persoonlijkheidsstoornis heeft.

Volgens Karels gaat het in veel relaties niet om één ‘dader’, maar om twee mensen die door langdurige spanning in een vast patroon terecht zijn gekomen. De één wordt bozer en directer, terwijl de ander zich terugtrekt. Uitleg en verdediging worden niet meer geloofd en liefdevolle woorden komen niet meer binnen door opgestapelde teleurstelling, ruzies, wantrouwen en eenzaamheid. Partners reageren daardoor vooral op elkaars gedrag en verliezen uit het oog wat daaronder ligt.

Karels beschrijft een stel bij wie de vrouw emotioneel uitgeput was geraakt. Ze hield voortdurend rekening met de stemming van haar partner, voelde zich kwijtgeraakt en overwoog een scheiding. In gesprekken bleek dat ook de man worstelde. Hij had al in een eerdere relatie moeite gehad met frustratie en het uiten van gevoelens. Hoge werkdruk versterkte de spanning, die thuis naar buiten kwam. Zijn gedrag maakte haar gespannen, haar afstand vergrootte vervolgens zijn frustratie, waardoor beiden het patroon onbedoeld in stand hielden.

‘Beter communiceren’ is volgens de therapeut dan niet altijd het eerste antwoord. Wie vol boosheid, angst of verdriet zit, kan moeilijk rustig praten, luisteren of begrip tonen. Verandering begint daarom vaak met zelfonderzoek: waar komt de frustratie vandaan, welke patronen worden meegenomen, wat zijn de eigen behoeften en grenzen en wat wil iemand werkelijk?

Uit elkaar gaan kan uiteindelijk de beste keuze zijn, maar een beslissing uit wanhoop is iets anders dan een keuze vanuit helderheid. Een relatie beëindigen neemt persoonlijke patronen bovendien niet automatisch weg; zonder inzicht kunnen die in een volgende relatie terugkeren. Herstel begint daarom niet met een etiket of direct met de keuze om te blijven of te vertrekken, maar met begrijpen wat er gebeurt en jezelf hervinden. Van daaruit kunnen partners weloverwogen beslissen of ze samen opnieuw verbinding willen opbouwen of de relatie willen beëindigen.