Ruim helft kiesgerechtigden is 50 jaar of ouder

In dit artikel:

Voor de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart mogen inwoners van 18 jaar en ouder stemmen als ze Nederlander zijn. Ook EU-burgers hebben stemrecht; niet-EU-burgers krijgen dat pas als ze vijf jaar of langer in Nederland wonen. In totaal zijn 14,3 miljoen mensen kiesgerechtigd in de 340 gemeenten waar tegelijkertijd verkiezingen plaatsvinden — dat is 96,6 procent van de volwassen bevolking, iets minder dan bij de vorige keer (98,0%). De daling hangt samen met een toename van nieuwkomers die nog niet aan de vijfjaarstoets voldoen.

Kiesgerechtigdheid varieert sterk per gemeente en leeftijd. Amstelveen heeft het laagste aandeel kiesgerechtigden (89%), gevolgd door Diemen en Wageningen. Vooral studentensteden en gemeenten met veel recent aangekomen niet-EU-ingezetenen of asielzoekers (zoals Gilze‑Rijen) scoren relatief laag. Leeftijdsgewijs mag 93% van 18‑ tot 35‑jarigen stemmen, terwijl vrijwel alle 65-plussers kiesgerechtigd zijn.

De samenstelling van het electoraat verschuift richting ouderen: iets meer dan de helft van de stemgerechtigden is 50-plus; ruim een kwart is tussen 50 en 65 en bijna 27% is 65 of ouder. Ter vergelijking: in 2014 was nog minder dan de helft 50-plus en 22% 65-plus. Gemeenten met het hoogste aandeel 65-plussers zijn Bergen en Laren (elk 41%); Utrecht, Urk en Amsterdam hebben juist relatief weinig 65-plussers. Aan de andere kant is 26% van de kiesgerechtigden jonger dan 35; studentensteden zoals Groningen (43%) en Wageningen, Delft, Utrecht en Leiden (rond 40%) tellen veel jonge stemmers.

Wat nationaliteit betreft heeft 6,4% van de kiesgerechtigden een andere nationaliteit dan Nederlands, met hogere percentages in steden en de zuidelijke grensregio. Vaals (32%), Den Haag (18%) en Amsterdam (18%) staan bovenaan. Uit CBS-onderzoek blijkt dat in 2024 55% van de bevolking van 15+ geïnteresseerd is in politiek (mannen vaker dan vrouwen, en interesse neemt toe met de leeftijd). Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 ging 51% van de kiesgerechtigden daadwerkelijk stemmen.